Η Εποπτεία και ο έλεγχος των αγροτικών συνεταιρισμών (Doctoral thesis)

Δουβίτσα, Ιφιγένεια

Οι σύγχρονοι αγροτικοί συνεταιρισμοί, οι οποίοι αποτελούν μια σημαντική μερίδα του ελληνικού συνεταιριστικού κινήματος, υπολογίζονται γύρω στους 6.000. Με την πάροδο αυτής της χρονιάς, ένας αιώνας θα έχει περάσει από την πρώτη νομοθετική κατοχύρωσή τους, που έλαβε χώρα με τον νόμο 602/1915. Στο χρονικό αυτό διάστημα, η σύσταση και λειτουργία αγροτικών συνεταιρισμών συνδέθηκε με σημαντικά επιτεύγματα, όπως ο εκσυγχρονισμός της γεωργίας και η βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των αγροτών. Επιπρόσθετα, η συμμετοχή των αγροτών στους συνεταιρισμούς οδήγησε σε αύξηση και βελτίωση της παραγωγής τους, καλύπτοντας τις διατροφικές ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού, αυξάνοντας τις εξαγωγές της χώρας και συμβάλλοντας στην ανάπτυξη της εθνικής βιομηχανίας. Παρόλα αυτά, κατά την ανάπτυξη των αγροτικών συνεταιρισμών σημειώθηκε και ένα πλήθος προβλημάτων, όπως η εξάρτηση τους από δημόσιες αρχές και εξωτερικούς φορείς, και συγκεκριμένα από το Υπουργείο Γεωργίας και την Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος. Επιπρόσθετα, οι ελληνικές κυβερνήσεις παρενέβησαν έντονα στις υποθέσεις των συνεταιρισμών, οι οποίοι χρησιμοποιήθηκαν ως εργαλείο εφαρμογής της οικονομικής και κοινωνικής τους πολιτικής. Άλλα ζητήματα που ανέκυψαν στη λειτουργία των αγροτικών συνεταιρισμών ήταν η κακοδιοίκηση, η υπερχρέωση και οι εσφαλμένες επενδυτικές τους πολιτικές. Επιπρόσθετα, η τάση υπερπροσλήψεων εργαζομένων, πολλοί εκ των οποίων στερούνταν των απαραίτητων προσόντων, ήταν ένα ακόμη μελανό σημείο για την υγιή τους οικονομική κατάσταση. Πολλά από τα άνω αρνητικά φαινόμενα συνδέθηκαν στενά με τον αναποτελεσματικό τρόπο που οι αγροτικοί συνεταιρισμοί εποπτεύονταν, καθοδηγούνταν και ελέγχονταν. Ορισμένες, όμως, μελέτες επικεντρώθηκαν στο ζήτημα της εποπτείας των ελληνικών αγροτικών συνεταιρισμών. Ακόμη, στην ελληνική θεωρία, υπήρξε στο παρελθόν έντονη συζήτηση ως προς την εισαγωγή του γερμανικού μοντέλου συνδέσμων εποπτείας, το οποίο όμως δύσκολα θα μπορούσε να εφαρμοστεί στην Ελλάδα. 10 Οι πρόσφατες νομοθετικές αλλαγές του 2011 και 2014 της αγροτικής συνεταιριστικής νομοθεσίας τροποποίησαν εκ νέου τον θεσμό της εποπτείας, με συνέπεια να τίθεται το ερώτημα εάν οι αλλαγές αυτές είναι επιθυμητές, εφικτές, χρήσιμες και αναγκαίες. Η παρούσα μελέτη στοχεύει να ερευνήσει το θεσμό της εποπτείας από ιστορική και σύγχρονη οπτική, για να εξάγει χρήσιμα συμπεράσματα όχι μόνο για το παρελθόν των αγροτικών συνεταιρισμών αλλά και για το μέλλον τους. Έτσι, μια ιστορική ανασκόπηση όσον αφορά στους σχετικούς νόμους περί εποπτείας είναι απαραίτητη για την κατανόηση της εξέλιξης τους. Εν συνεχεία, έμφαση θα δοθεί στην πρόσφατη νομοθετική αναθεώρηση της αγροτικής συνεταιριστικής νομοθεσίας και στα άρθρα περί εποπτείας, όπου θα συγκριθούν με το υφιστάμενο εποπτικό σύστημα σε δυο ευρωπαϊκές χώρες με σημαντική συνεταιριστική ανάπτυξη, τη Γερμανία και Γαλλία. Στόχος αυτής της μελέτης είναι να θέσει ορισμένες προτάσεις για τη βελτίωση του εποπτικού συστήματος στην Ελλάδα, από πλευράς συνεταιριστικού του προσανατολισμού και αποτελεσματικής του εφαρμογής, προς αποφυγή επανάληψης σφαλμάτων του παρελθόντος. Τέλος, η παρούσα μελέτη επιδιώκει να προσφέρει χρήσιμα συμπεράσματα σε χώρες όπου έχουν ανακύψει παρόμοια συνεταιριστικά προβλήματα με την ελληνική περίπτωση, προτείνοντας την αντιμετώπισή τους μέσω της αναθεώρησης του εποπτικού συστήματος.
Institution and School/Department of submitter: Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης. Σχολή Νομικής. Τμήμα Νομικής
Subject classification: Agriculture, Cooperative -- Greece
Agriculture, Cooperative --Auditing -- Greece
Agriculture, Cooperative -- State supervision -- Greece
Agriculture, Cooperative
Keywords: Εποπτεία,Έλεγχος,Αγροτικοί συνεταιρισμοί,Ελλάδα
URI: https://repo.lib.duth.gr/jspui/handle/123456789/10253
http://dx.doi.org/10.26257/heal.duth.3593
Table of contents: ΜΕΡΟΣ Α΄ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ § 1. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ Ι. Η εμφάνιση και εξάπλωση του συνεταιρισμού ως οικονομικού και κοινωνικού θεσμού………………………………………………………………………………..11 ΙΙ. Οι κυριότερες σχολές και ρεύματα συνεταιριστικής θεωρίας………………..14 1.Το θεωρητικό ρεύμα των ουτοπικών σοσιαλιστών….......................................14 2.Η θεωρία κυριαρχίας των καταναλωτικών συνεταιρισμών…………….........31 α. Η Σχολή του Αμβούργου……........................................ .............31 β. Η Σχολή της Nîmes……………………………............................35 γ. Θεωρητικοί εκπρόσωποι στην Αγγλία………………....................................42 3. Ο συνεργατισμός ως θεωρία μεταρρύθμισης κι όχι ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος……………………………………………………..51 ΙΙΙ. Οι συνεταιριστικές αρχές……………………………………………………....68 1.Ιστορική Αναδρομή…………………………………………..............................68 2.Ανάλυση…………………………………………………………………………79 3. Η δημιουργία οδηγού ερμηνείας των συνεταιριστικών αρχών……………...87 § 2. ΝΟΜΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΟΥ Ι. Η συνταγματική κατοχύρωση του συνεταιριστικού θεσμού……......................97 1. Ιστορική ανασκόπηση……………………………….........................................97 α. Το Σύνταγμα του 1864………………………………………………………97 β. Το Σύνταγμα του 1911…………………………………………………….....98 γ. Το Σύνταγμα του 1927…………………………………………………….....99 δ. Το Σύνταγμα του 1952………………………………………………….........99 αα. Η διαμόρφωση της διάταξης περί συνεταιρισμών στη Βουλή…………......99 ββ. Κριτική στη τελική διάταξη περί συνεταιρισμών………………………...104 ε. Τα δικτατορικά Συντάγματα……………………………….........................105 στ. Το Σύνταγμα του 1975………………………………………………….....105 αα. Το άρθρο περί συνεταιρισμών στο κυβερνητικό σχέδιο Συντάγματος…...106 ββ. Η διαμόρφωση του άρθρου περί συνεταιρισμών στη Β΄ Υποεπιτροπή…...106 γγ. Η διαμόρφωση του άρθρου περί συνεταιρισμών στη Βουλή………...........110 (a) Ζητήματα ορολογίας…………………………...................................110 (b) Η συνεταιριστική αυτονομία, η συνεταιριστική αυτοδιοίκηση και η σχέση τους με την κρατική εποπτεία………………...............................111 (c) Η κρατική μέριμνα υπέρ των συνεταιρισμών…………………….....113 (d) Η απαγόρευση κρατικών επεμβάσεων στα εσωτερικά των συνεταιρισμών……………………………………………………...114 (e) Οι αναγκαστικοί συνεταιρισμοί……………......................................114 (f) Η τελική μορφή του άρθρου περί συνεταιρισμών……………….......115 η. Οι συνταγματικές αναθεωρήσεις του 1986, 2001 και 2008….........................116 2. Ο θεσμός του συνεταιρισμού υπό το πρίσμα του ισχύοντος Συντάγματος...116 α. Εισαγωγή……………………………………………………………………116 β. Ο συνεταιρισμός ως προστατευόμενο έννομο αγαθό……………………...117 γ. Η νομική φύση και το περιεχόμενο του δικαιώματος των συνεταιρισμών............................................................................................118 αα. Το ατομικό δικαίωμα των συνεταιρισμών………………………………118 ββ. Περιορισμοί του ατομικού δικαιώματος…………………………………121 γγ. Το κοινωνικό δικαίωμα των συνεταιρισμών………………………..........123 δδ. Η θεσμική εγγύηση ……………………………………………………...124 εε. Οι φορείς και αποδέκτες του δικαιώματος των συνεταιρισμών…............124 ηη. De lege ferenda προτάσεις αναδιαμόρφωσης του δικαιώματος των συνεταιρισμών…………………………………………………………125 ΙΙ. Η νομοθετική κατοχύρωση του συνεταιριστικού θεσμού……………….......126 1. Ιστορική ανασκόπηση α. Ν. 602/1915…………………………………………………………………127 β. Ν. 921/1979………………………………………………………………....130 γ. Ν. 1541/1985………………………………………………………………...132 δ. Ν. 2169/1993………………………………………………………………..134 2. Ο θεσμός του συνεταιρισμού υπό το πρίσμα της ισχύουσας νομοθεσίας περί συνεταιρισμών……………………………………………………………...136 α. Ν. 2810/2000………………………………………………………………..136 β. Τροποποιήσεις του N. 2810/2000 (Ν. 3147/2003, Ν. 3399/2005, Ν. 3508/2006 και Ν. 3698/2008)……………………………….............................142 γ. Ο τροποποιητικός νόμος 4015/2011…………………..................................142 δ. Ο πρόσφατος νόμος 4277/2014………………………………….................155 ΜΕΡΟΣ Β΄ Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ § 1. ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ Ι. Η έννοια της εποπτείας…………………………………………………….........159 ΙΙ. Τα δυο είδη εποπτείας……………………………………………………….....160 § 2. ΝΟΜΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ Ι. Η συνταγματική κατοχύρωση του θεσμού της εποπτείας…….........................163 1. Ιστορική ανασκόπηση α. Το Σύνταγμα του 1952…………………………………………...................163 β. Το Σύνταγμα του 1975………………………………...................................163 2. Ο θεσμός της εποπτείας υπό το πρίσμα του ισχύοντος Συντάγματος……...165 α. Η συνταγματική κατοχύρωση των δυο εκφάνσεων της εποπτείας............165 β. Η έκταση της εποπτείας και η σχέση της με την αυτοδιοίκηση …………166 ΙΙ. Η νομοθετική κατοχύρωση του θεσμού της εποπτείας…………………........168 1. Ιστορική ανασκόπηση ……………………………………………………......168 α. Νόμος 602/1915………………………………………………….................168 αα. Εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………169 ββ. Εποπτεία μετά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού……………….171 (a) Εξωτερική Eποπτεία………………………………………………...171 (b) Εσωτερική Εποπτεία………………………………………………...172 β. Νομοθετικά Διατάγματα (1915-1929)………………………………..........174 γ. Ο ιδρυτικός νόμος της Αγροτικής Τράπεζας της Ελλάδος (Ν.4332/1929)...................................................................................178 δ. Οι μετέπειτα νομοθετικές τροποποιήσεις του Ν.4332/1929…………........182 ε. Οι νόμοι περί εποπτείας και ελέγχου κατά την ταραγμένη περίοδο 1939-1973……………………………………………………………………...182 στ. Ν. 921/1979…………………………………………………………...........184 αα. Εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………186 ββ. Εποπτεία μετά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………187 (a) Εξωτερική Eποπτεία………………………………………………...188 (b) Εσωτερική Εποπτεία………………………………………………...190 η. Ν. 1541/1985……………………………………………………..................194 αα. Εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού……………….194 ββ. Εποπτεία μετά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………196 (a) Εξωτερική Eποπτεία………………………………………………..196 (b) Εσωτερική Εποπτεία……………………………………………….200 θ. Ν. 2169/1993………………………………………………………….........203 αα. Εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού……………….204 ββ. Εποπτεία μετά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………204 (a) Εξωτερική εποπτεία…………………………………………………204 (b) Εσωτερική Εποπτεία………………………………………………...205 ι. Μεταγενέστερες τροποποιήσεις του Ν. 2169/1993…………………….......205 2. Ο θεσμός της εποπτείας υπό το πρίσμα της ισχύουσας νομοθεσίας περί συνεταιρισμών……………………………………………………………….......206 α. Ν. 2810/2000…………………………………………………………..........206 αα. Εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………207 ββ. Εποπτεία μετά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………..209 (a) Εξωτερική Eποπτεία………………………………………………...209 (b) Εσωτερική Eποπτεία………………………………………………...210 β. Ν. 4015/2011……………………………………………………………......212 αα. Εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού………………212 ββ. Εποπτεία μετά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού……………….214 (a) Εξωτερική Eποπτεία………………………………………………..214 (b) Εσωτερική Eποπτεία………………………………………………..224 (i) Εποπτικό Συμβούλιο……………………………………………224 (ii) Ορκωτοί Ελεγκτές………………………………………………227 γ. Ν. 4277/2014…………………………………………………………….......232 § 3. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΜΕΤΑΞΥ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΑΣΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ Ι. Η εποπτεία κατά τη σύσταση του συνεταιρισμού………………………..........236 ΙΙ. Η εποπτεία μετά τη σύσταση του συνεταιρισμού……………………............238 1. Εξωτερική εποπτεία………………………………………………………….238 2. Εσωτερική εποπτεία………………………………………………………240 § 4. ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΟΜΟΡΡΥΘΜΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ, ΑΝΩΝΥΜΩΝ ΕΤΑΙΡΙΩΝ ΚΑΙ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ Ι. Σύγκριση της ομόρρυθμης και ανώνυμης εταιρίας με τον συνεταιριστικό θεσμό………………………………………………………………………………..247 ΙΙ. Σύγκριση της εποπτείας στις ομόρρυθμες εταιρίες και στον αγροτικό συνεταιρισμό……………………………………………………………………….252 ΙΙΙ. Σύγκριση της εποπτείας στις ανώνυμες εταιρίες και στον αγροτικό συνεταιρισμό…………………………………………………………………….....257 1. Το νομικό πλαίσιο εποπτείας των υπό σύσταση ανωνύμων εταιριών....................................................................................257 2. Σύγκριση της εποπτείας των ανωνύμων εταιριών και των αγροτικών συνεταιρισμών κατά το στάδιο σύστασης……………………………………….260 3. Σύγκριση της εποπτείας των ανωνύμων εταιριών και των αγροτικών συνεταιρισμών κατά το στάδιο λειτουργίας…………………………...............265 § 5. Ο ΘΕΣΜΟΣ ΤΗΣ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΜΩΝ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ ΚΑΙ ΓΑΛΛΙΑ Ι. Γερμανία………………………………………………………………………....282 1. Η Εποπτεία κατά τη σύσταση ενός συνεταιρισμού…………………………284 2. Η Εποπτεία μετά τη σύσταση ενός συνεταιρισμού…………………………285 α. Εξωτερική Εποπτεία………………………………………………………285 β. Εσωτερική Εποπτεία………………………………………………………286 3. Συμπέρασμα…………………………………………………………………..288 ΙΙ. Γαλλία…………………………………………………………………….........290 1. Η εποπτεία κατά τη σύσταση του αγροτικού συνεταιρισμού……………..293 2. Η εποπτεία κατά τη λειτουργία του αγροτικού συνεταιρισμού…………..294 § 6. Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΣΥΝΕΤΑΙΡΙΣΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΙΑ Ι. Μια πρώτη προσέγγιση του θεσμού του ευρωπαϊκού συνεταιρισμού…….....299 ΙΙ. Η εποπτεία και ο έλεγχος στον ευρωπαϊκό συνεταιρισμό……………………302 1. Εξωτερική Εποπτεία………………………………………………………….302 2. Εσωτερική Εποπτεία…………………………………………………………305 3. Συμπέρασμα…………………………………………………………………..307 ΜΕΡΟΣ Γ΄ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ……………...................................309 Βιβλιογραφία………………………………………………………………………314
Appears in Collections:ΤΜΗΜΑ ΝΟΜΙΚΗΣ

Files in This Item:
File Description SizeFormat 
Διδακτορική Διατριβή Τελικό Κείμενο - Copy.pdfΔιδακτορική Δουβίτσα2.18 MBAdobe PDFView/Open
ΕΞΩΦΥΛΛΟ ΙΦΙΓΕΝΕΙΑ PHD.pdfΕΞΩΦΥΛΛΟ Δουβιτσα110.54 kBAdobe PDFView/Open
ευχαριστήρια.pdfΕυχαριστήριο Δουβίτσα153.11 kBAdobe PDFView/Open


 Please use this identifier to cite or link to this item:
https://repo.lib.duth.gr/jspui/handle/123456789/10253
http://dx.doi.org/10.26257/heal.duth.3593
  This item is a favorite for 0 people.

This item is licensed under a Creative Commons License Creative Commons