Repository of DUTH

Η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων. Όρια και προκλήσεις (Master thesis)

Γιαννακόπουλος, Ανδρέας/ Giannakopoulos, Andreas/ Αναβαθμισμένες Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές

Η παρούσα διπλωματική εργασία εξετάζει τη σχέση μεταξύ του Διεθνούς Ανθρωπιστικού Δικαίου και του Διεθνούς Δικαίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σε συνθήκες ένοπλης σύρραξης, με κεντρικό ερμηνευτικό άξονα την αρχή lex specialis. Σκοπός της είναι να διερευνηθεί αν το ΔΑΔ λειτουργεί ως ειδικότερο δίκαιο που περιορίζει την εφαρμογή της ΕΣΔΑ ή ως ερμηνευτικό πλαίσιο που επιτρέπει τη συνδυασμένη και συνεκτική εφαρμογή των δύο δικαιικών τομέων. Παράλληλα, επιδιώκεται να αποσαφηνιστεί πώς διατηρείται η προστασία του ατόμου όταν η κρατική δράση εκδηλώνεται σε περιβάλλον πολέμου, κατοχής ή εξωεδαφικής στρατιωτικής επιχείρησης. Η μελέτη επικεντρώνεται σε πέντε ερωτήματα: πότε θεμελιώνεται η εξωεδαφική δικαιοδοσία ενός κράτους, πώς λειτουργεί η αρχή lex specialis στη σχέση ΔΑΔ και ΕΣΔΑ, ποια δικαιώματα διατηρούνται ενεργά κατά την ένοπλη σύρραξη, ποιες δογματικές ασυνέπειες εμφανίζει η νομολογία και ποιο λειτουργικό μοντέλο σχέσης ΔΑΔ–ΔΔΑΔ προκύπτει τελικά. Μεθοδολογικά, η εργασία στηρίζεται σε βιβλιογραφική και νομολογιακή προσέγγιση, μέσω της οποίας συγκρίνονται διαφορετικές μορφές κρατικής δράσης, όπως στρατιωτικές επιχειρήσεις ασφαλείας, κράτηση, κατοχή, βομβαρδισμοί, εξαφανίσεις και θάνατοι σε σημεία ελέγχου. Η επιλογή των υποθέσεων επιτρέπει να εξεταστεί τόσο η εξέλιξη της νομολογίας όσο και η συνέπεια των χρησιμοποιούμενων κριτηρίων. Η συγκριτική ανάλυση των υποθέσεων Al-Skeini, Hassan, Georgia v. Russia (II), Ukraine and the Netherlands v. Russia, Varnava, Isayeva και Jaloud δείχνει ότι το ΕΔΔΑ κινείται προς ένα μοντέλο συμπληρωματικότητας. Το ΔΑΔ παρέχει το ειδικότερο πλαίσιο για τη σύρραξη, την κατοχή, την κράτηση και τη χρήση στρατιωτικής βίας, ενώ η ΕΣΔΑ διατηρεί τον ρόλο της ως μηχανισμός προστασίας, ελέγχου και λογοδοσίας. Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στη διατήρηση ουσιαστικής προστασίας ιδίως για αμάχους και κρατουμένους. Συμπερασματικά, το lex specialis δεν αναιρεί τα ανθρώπινα δικαιώματα, αλλά καθοδηγεί την εφαρμογή τους, υπό την προϋπόθεση ότι δεν αποδυναμώνεται ο θεμελιώδης πυρήνας προστασίας.